Copyright: Eifel Tourismus, Dominik Ketz Copyright: Eifel Tourismus, Dominik Ketz
Brembloesem in de Eifel
Wanneer het landschap in goud glanst
Als in mei en juni de zon hoger staat en de lucht over de hoogvlaktes glinstert, begint in de Eifel een natuurverschijnsel dat je niet snel zult vergeten: de brem baadt hele gebieden in een helder, bijna onwerkelijk geel. Wat eerst individuele kleurspatten langs de kant van de weg lijken te zijn, wordt binnen een paar dagen een wijdverspreid schouwspel. Vooral de bloei van de brem op het Dreibornplateau in het Nationaal Park Eifel en in het Irsental bij Daleiden is indrukwekkend.
Maar deze bloesem is meer dan alleen een mooi gezicht. Het vertelt over geologie, geschiedenis en een cultuurlandschap dat door de eeuwen heen is gegroeid.
Een pionier op onvruchtbare grond
Strikt genomen is brem geen "echte" brem, maar maakt botanisch deel uit van de witte klaverfamilie en is daarom nauw verwant aan bonen en erwten. Als een typische peulvrucht bindt hij stikstof in de grond en gedijt hij waar andere planten allang hebben gecapituleerd: op arme, droge, voedselarme grond. De wortels reiken diep in de grond en de takken dragen in de vroege zomer een overvloed aan karakteristieke gele vlinderbloemen, waar in juni bijna elke tak onder verdwijnt.
Gorse is een waardevolle voedselbron voor insecten. Bijen, hommels en talloze vlindersoorten profiteren van de rijke stuifmeelvoorraad. Tegelijkertijd moet je weten: Net als de wilde narcissen van de Eifel bevat brem ook giftige alkaloïden. De zaden zijn oneetbaar voor mensen. De naam "bezem" verwijst naar een vroeger gebruik - de elastische twijgen werden vroeger gebruikt om bezems te maken. Een onopvallend detail dat laat zien hoe nauw natuur en alledaagse cultuur met elkaar verweven waren.
Cultuurlandschap in plaats van wildernis
De gouden bremheide is geen toevallig product van ongerepte natuur. Ze zijn het resultaat van eeuwenlang extensief gebruik. Begrazing met schapen en geiten, ontginning en landbouw op arme gronden creëerden de open heidevelden die nu worden beschouwd als ecologisch waardevolle cultuurbiotopen.
Met de intensivering van de landbouw en grootschalige bebossing werden veel van deze open landschappen in de 19e en 20e eeuw teruggedrongen. Zonder zorg zouden bossen zich hier snel weer verspreiden. Dat je vandaag de dag nog steeds bloeiende bremheide kunt ervaren, is te danken aan gerichte programma's voor landschapsbehoud.
Impressies
Interessante feiten over de bezembloesem in de Eifel
Afhankelijk van de hoogte en de weersomstandigheden duurt de bloei van de brem van mei tot juni.
Het is juist de vergankelijkheid die haar zo aantrekkelijk maakt: Een paar weken lang is de Eifel bedekt met goud, voordat de andere kleuren van de zomer het overnemen.
Je vindt brem op veel plaatsen in de Eifel, en de brem bloeit hier bijzonder indrukwekkend:
- op het Dreibornplateau in het Nationaal Park Eifel,
- op de maaren van de Vulkaaneifel en
- op de weiden in het natuurpark Zuid-Eifel, zoals in het Irsental-dal
De brem is een pionierplant die zich vooral thuis voelt op schrale grond. Ooit was het een natuurlijk onderdeel van de open heidelandschappen die door eeuwenlange begrazing waren ontstaan. Met de intensivering van het landschap en de bebossing van veel heidegebieden werd de brem echter teruggedrongen. In de Eifel heeft het zich tot op de dag van vandaag op veel plaatsen weten te handhaven en kenmerkt het het landschap in de maanden mei en juni, waarbij uitgestrekte heidevelden en open landschappen als "Eifelgoud" worden vormgegeven.
Ja, de brem is licht giftig; vooral de zaden bevatten alkaloïden en zijn niet eetbaar voor mensen.
Bezemtakken werden vroeger gebruikt om bezems mee te binden. Deze bezems waren bijzonder robuust en werden vooral op het platteland gebruikt om erven, stallen en wegen te vegen. Gorse bezems werden ook in huis gebruikt, vooral op kleigronden, omdat ze minder stof opzogen dan andere soorten bezems.
